zaterdag 22 april 2017

04-04-2017

Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens volgens een oud spreekwoord. En voor mij is dat zo. Want wat was het fijn om weer een hele dag samen (we werken allebei vanuit huis) thuis te zijn. Niet dat we tot grootse dingen in staat waren, dat zeker niet. Het was vooral de luxe van niets te hoeven moeten, doen en zeggen. Van het rustig je gangetje gaan. Van het zoeken naar het ritme van alledag. We pleegden wat telefoontjes, we beantwoorden alleen de e-mail die het dringendst om antwoord vroegen en deden wat het hardst nodig was. 


Het was een soort van herpakken en het leven weer op proberen te pakken. Het was zeker niet zo dat moeder nu al weer vergeten was en dat we over gingen tot de orde van de dag. Dat zeker niet. Het was alleen fijn om weer thuis te zijn en gewone dingen te doen. Want na een week logeren van de meisjes en daar naadloos achteraan drie weken de schilders over de vloer en de week van vorige week was er genoeg blijven liggen. Vijf weken moesten nee mochten ingehaald worden. In de middag nam ik even een pauze om te breien aan de sjaal waar ik al zo lang aan bezig was. Ondertussen keek ik naar het vragenuurtje in de tweede kamer. Daar kun je op dinsdagmiddag om twee uur naar kijken op npo 1


Het leek wel of er allemaal nieuwe kamerleden zaten. Ik herkende bijna niemand. Dat heb ik ook altijd aan het begin van het voetbalseizoen als de competitie betaald voetbal weer begint. Het was dus even wennen. Ik luisterde zo wat naar alle vragen en antwoorden. Ik keek naar alle kamerleden die wel in de bankjes zaten maar vooral bezig met hun telefoon en ik mijmerde wat weg. Ondertussen vorderde ik aardig met m'n breiwerk en was mijn sjaal een stuk langer na het vragenuurtje. We ontbeten, gebruikten een lunch en diner en ik probeerde alles zo gezond en smakelijk mogelijk te maken. In de avond gingen we op tijd naar bed. Het leek wel of we toen pas echt moe mochten zijn. We sliepen tot we vanzelf wakker werden. Hoe fijn was dat?

03-04-2017

En toen was het maandag. De eerste werkdag van de nieuwe week. De laatste dag waarop we in het appartement konden om het leeg te halen. We begonnen met koffie. Waar zou een mens zijn zonder koffie. We zaten aan de tafel waar moeder zoveel jaren gezeten had. De tafel die je hieronder op de foto ziet. We waren allemaal wat uitgerust en klaar om nog een keer diep adem te halen en de schouders eronder te zetten. 


Er werden beslissingen genomen. Er werden spullen gesorteerd voor de kringloop, de rommelmarkt van de kerk van haar geboortedorp, de stort. Er werd hard gewerkt. Uiteindelijk bleven er een paar spullen achter. Die hoorden bij het appartement. Een kookplaatje, de koelkast, de magnetron. Nog 1x keken we achterom en toen was het tijd om de deur dicht te doen. Dat deden twee van de drie dochters. De derde dochter had net als tijdens de condoleance vrijdagavond andere dingen te doen en kon er de laatste dag weer niet bij zijn. Wij gingen alvast naar de auto. De twee oudste kinderen, de meiden zoals ze genoemd werden, deden samen de deur dicht. Voor het laatst. Dag moe!


Omdat wij (man en ik) toch van ver kwamen besloten we langs een andere route te gaan en naar het huis van schoonzus te rijden om haar de spullen te geven waarvan we wisten dat ze die graag wilde hebben. Daar was ze erg blij mee. We dronken bij haar een allerlaatste koffie en toen was het echt, echt tijd om te gaan. Onderweg gebruikten we de lunch. Het was half drie en van eten was het nog niet gekomen. Thuisgekomen haalden we de laatste spullen uit de auto en keken we elkaar aan. Ik geloof niet dat we die dag nog veel tegen elkaar gezegd hebben. Alles was gezegd. De dingen die moesten waren gedaan en wat restte was het ordenen van de gedachten die ronddwaalden in ons hoofd.

02-04-2017

Hoe fijn is het om na zo'n enerverende week deze handettering kaart te kunnen maken? Ik ben echt elke dag dankbaar dat ik deze man (met wie ik mijn huis deel) tegenkwam :-)


vrijdag 21 april 2017

01-04-2017

In mijn vorig blog sprak ik nog de hoop uit op een goede nachtrust om ons voor te bereiden op de laatste zware dag maar dat lukte natuurlijk niet. Onze hoofden waren vol van indrukken en emoties en van slapen kwam niet veel. Op tijd moesten we die zaterdag ons bed uit, snel ontbijten en weer in de auto stappen. In de flat kwamen we als kinderen bijeen. De rest van de gasten zouden we beneden zien. We sloten samen de kist en de kinderen reden hem naar de ruimte beneden in het huis waar de dienst gehouden zou worden. In dezelfde ruimte waar we haar verjaardag vierden. Waar wij mijn vaders verjaardag vierden en die van mijn moeder. Het was dezelfde ruimte waar ik een paar maanden daarvoor een tafeltje huurde en mijn spulletjes verkocht. Ma was mijn geheime wapen en bleek een buitengewoon talentvol verkoopster. Mooie herinneringen en juist in deze ruimte..... De dienst verliep goed, de dominee sprak mooie, verbindende, woorden. De kinderen reden moeder naar de rouwauto en met eigen auto's reden we er achteraan naar de begraafplaats. 



De begraafplaats in het dorp is op steenworp afstand van haar oude huisje. Daar waar ze zo gelukkig was met pa, zoveel jaren. Vier van haar vijf kinderen werden daar geboren. Ze leefde en werkte er zo lang. En nu bij haar allerlaatste reis kwamen we er langs. Zo bijzonder was dat. Zoveel herinneringen. De kinderen brachten haar kist bij het graf. Bij pa die op haar wachtte. Een paar mooie laatste woorden en toen was het voorbij. We reden terug naar het huis waar we nog bij elkaar kwamen met een kleine kring van intimi. We kregen een vers en verwarmend soepje. Lekkere goed belegde broodjes en er was koffie/thee zoveel we wilden. Het was goed om nog bij elkaar te zijn. Om wat te praten over moeder over de afgelopen dagen. Over de laatste jaren.


Als kinderen zijn we daarna nog naar het appartement gegaan. Om nog wat spullen uit te zoeken. Maar dat wilde niet lukken. Iedereen was zo uit zijn doen en we wilden allemaal zo snel mogelijk naar ons eigen huis. En dus stapten ook wij uiteindelijk in de auto en reden richting zee. De teller stond op 1003 kilometer. In een week tijd hadden we meer dan 1000 kilometer gereden. Het was tijd om uit te rusten en bij te komen. Maandag zouden we weer verder zien.

31-03-2017

De laatste dag van de maand maart. De laatste dag van de condoleance. Ik merkt bij het schrijven dat het allemaal nog zo vers is. Er zit een heel dun velletje over de schaafplek van verdriet. Ik worstel ook een beetje met de foto's bij het bericht. Ik vind het fijn om om de foto's heen te schrijven. Maar welke plaatjes zet je nu bij dit soort berichten? Nieuwe foto's passen niet en daarom groef ik in mijn 'archief' voor inspiratie. Daar vond ik dit vaasje met anjers (die jullie vast al eerder zagen). Die zag ze zo graag. Ze hield van de geur, van de eenvoud en ook de variëteit van vorm en kleur sprak haar aan. Daarom een eenvoudig boeket voor de eenvoudige vrouw die ze was. En dat bedoel ik als een groot compliment. 


De tweede condoleance verliep heel anders dan de eerste. Allereerst omdat wij om 5 uur met elkaar hadden afgesproken in het appartement. Er 'moest' opgeruimd/leeggeruimd worden. Dat betekent voor ons dat we om uiterlijk kwart over vier van huis moesten. Daarna zouden we omkleden en wat eten. Het omkleden gebeurde op een holletje en van het eten kwam niks. Op het allerlaatste moment zette ik de koffiepot aan. De eerste gasten kwamen er al aan. Zelfde setting maar met een zwager minder. Schoonzus en zwager twee hadden andere verplichtingen. Eén zwager leeft niet meer en de andere schoonzus zouden we pas zien bij de begrafenis. Gelukkig was haar man (de jongste zoon) er wel steeds bij. Er kwamen nu heel andere mensen. Mensen die wij ook kennen. Generatiegenoten. Dorpsgenoten van vroeger. Ik was afwisselend de schoondochter van ma en de dochter van mijn vader (iedereen kent mijn vader). Sommige herkende ik echt niet meer. Sommigen meteen.


Het was rommeliger, drukker, voller en dus ook warmer in het appartement. Na afloop waren we allemaal moe. Moe van emotie, moe van het dingen doen, moe van alles. Nog even laaiden de oude irritaties op en werden er over en weer wat stekelige opmerkingen gemaakt. Iedereen stond onder spanning en het was tijd om in de auto te stappen en naar huis te gaan, te gaan slapen en genoeg energie te verzamelen om de laatste dag door te komen.

30-03-2017

Mijn schoonmoeder was een trotse boerendochter. Of eigenlijk was haar vader een koeienkoopman en kwamen de koeien voornamelijk naar de boerderij nadat ze gekocht waren op de veemarkt. Daarna werden ze verkocht aan de boeren in de streek. Hoe dat precies ging weet ik niet, maar wel dat er altijd mensen over de vloer kwamen. Die mensen dronken koffie. De koeien moesten gemolken, het andere vee verzorgd. Kortom, al op zeer jonge leeftijd moest ze als oudste meisje in het gezin, flink meehelpen. Ze heeft zeker geen makkelijk leven gehad. Zo af en toe vertelde ze daar wat over. Bij de boeren was het destijds (en misschien nog wel) gewoonte om de overledene in de opkamer op te baren en de condoleance thuis te houden. In huiselijke kring. We besloten om dat ook op die manier voor haar te doen, dus gewoon in haar appartement. Haar huisje. Daar waar ze zo gelukkig was de laatste jaren. Er werd besloten tot twee condoleances. 


Eén op donderdagmiddag voor de mensen uit het huis en voor mensen die van ver kwamen en liever niet in het donker wilden autorijden. Of gewoon omdat het ze beter uitkwam. Wij schoonkinderen namen de taak van koffiejuf op ons zodat de 'eigen' kinderen beschikbaar zouden zijn. Mijn ene zwager zou de gasten vragen naar koffie of thee, ik zou het zetten en inschenken en de andere zwager zou het op tafel zetten. Zo kon ik toch meehelpen aan het proces zonder al te veel energie te verliezen. Wat kwamen er veel mensen en wat waren er mooie gesprekken. Mensen die haar als jong meisje gekend hadden, met haar bevriend waren, buurmeisjes, nichtjes, neven, buurmannen, er was zelfs een 'vriendje van vroeger' en bij iedereen was er voldoende gelegenheid voor een luisterend oor, en vooral was er voldoende tijd voor wat dan ook. Ik herinner me mijn eigen moeders condoleance een jaar geleden. In het kerkelijk gebouw. Een eindeloze stroom van mensen (een paar honderd) die je allemaal een hand gaven en niets persoonlijks konden zeggen omdat de rij nog zo lang was. Mijn moeder was jonger en was lid van veel clubjes. Hoe anders was het nu. Als je zo oud wordt, zijn er niet veel mensen over. Maar zij die er nog zijn, zijn des te waardevoller. Het was een hele bijzondere middag met al die broze mensen. Sommigen zelf al zo dicht bij het eind van hun leven....

donderdag 20 april 2017

28-03-2017

Mijn verjaardag was een moeilijke dag en dat bleef zo gedurende de dagen er na. Vooral de dinsdag voelde verweesd en raar. De eerste dingen met betrekking tot de uitvaart waren geregeld en er moest alvast een begin gemaakt worden met het uitruimen van het appartement. Je weet dat dat de regels van het huis zijn. Je weet dat als je daar gaat wonen. Je weet ook dat de regels niet streng gehanteerd gaan worden maar toch.... Het voelt niet goed. Het is te snel. Het is lastig. Moeder had niet veel spulletjes meer na de vorige verhuizingen. Eerst van het huis waar ze zolang woonde naar een kleiner huis in het midden van het dorp en twee jaar geleden van het huisje naar het appartement waar ze met zoveel plezier de laatste jaren woonde. Besloten werd om met de logeerkamer te beginnen. Daar zou toch niemand komen. En iedereen was er toch. Praktisch gedacht, maar dat was precies zoals ze haar kinderen opgevoed had. Praktisch en zelfstandig :-)


Ik voelde me als (schoon)kind snel teveel. Hoewel geen van haar kinderen me ook maar een moment dat gevoel gaf. Zwager had er ook last van en we besloten een stukje te gaan lopen. Het was koud, maar de zon scheen. Spullen die van je moeder zijn geweest moet je als kinderen zoveel mogelijk met elkaar uitzoeken vonden wij. We liepen een stukje totdat mijn vader, die aan de overkant van de straat woont, ons zag kuieren en op het raam tikte en het gebaar van koffiedrinken maakte. En zo kwam het dat we bij pa een bakkie deden. Een bakkie troost. Het was zo fijn om er te zijn.


Mijn vader had elke dag contact met mijn schoonmoeder en ook voor hem was het verdrietig. Bovendien is mijn moeder ook nog maar net een jaar overleden en zijn verdriet is er nog volop. Hij houdt zich moedig staande maar na zoveel jaren zo innig van iemand gehouden te hebben is het moeilijk afscheid nemen. Mijn vader zou zondag gekomen zijn voor mijn verjaardag. Zoon uit Amersfoort zou via de A27 rijden en halverwege mijn vader oppikken. Het laatste stuk zouden ze dan met z'n vieren (de dametjes achterin) rijden. Pa vond het wel hip, dat carpoolen :-) Door het overlijden ging dat natuurlijk niet door maar zijn verjaardagscadeau voor mij lag er nog. En dat kreeg ik die ochtend. Zo lief! En even wat luchtigheid. Heel even maar. Daarna namen we afscheid (met een extra knuffel) en liepen zwager en ik langzaam terug naar de overkant.